Σας κάνει εντύπωση αυτό που είπε ο William Saroyan; «Οι καλοί άνθρωποι είναι καλοί, γιατί έφτασαν στη σοφία μέσα από την αποτυχία».

Αν είχατε κάτσει λιγάκι να σκεφτείτε πως μαθαίνουμε, δεν θα σας παραξένευε καθόλου η ιδέα ότι φτάνουμε στη σοφία μέσα από την αποτυχία. Η επιτυχία δεν μας διδάσκει και πολλά πράγματα. Όταν βρούμε κάτι που το κάνουμε με ευκολία, η φυσική μας τάση είναι να το συνεχίσουμε και όσο πιο επιτυχημένοι είμαστε σε αυτό, τόσες λιγότερες πιθανότητες έχουμε να αλλάξουμε και να εξελιχθούμε. «Τίποτα δεν αποτυγχάνει όσο η επιτυχία».

Η αλήθεια είναι πως αν θέλουμε να πετύχουμε, πρέπει να είμαστε αποφασισμένοι να διατρέξουμε τον κίνδυνο να αστοχήσουμε. Δεν υπάρχει τρόπος να αποφύγει κάποιος αυτό το απλό μάθημα της ζωής. Αν θέλουμε να νιώσουν τα παιδιά μας τον ενθουσιασμό της επιτυχίας, τότε θα πρέπει να τα ενθαρρύνουμε να μάθουν να αποτυγχάνουν.

Η σημαντική διάκριση είναι η διαφορά που υπάρχει ανάμεσα στην αποτυχία σε μία προσπάθεια και στο να είσαι αποτυχημένος σαν άτομο. Κανείς δεν είναι αποτυχημένος σαν άνθρωπος. Ο καθένας μας έχει το έμφυτο και αναπόσπαστο δώρο της αξίας και της σπουδαιότητας. Βέβαια, δεν μας εγγυάται κανείς ότι δεν θα γνωρίσουμε ποτέ την αποτυχία, αντίθετα, όσο πιο πολύ επιζητάμε το αίσθημα της επιτυχίας στη ζωή μας, τόσο πιο συχνά θα επισύρουμε το μάθημα της αποτυχίας. Μαθαίνουμε από τις αποτυχίες μας.

Πρέπει να αρχίσουμε να διδάσκουμε στα παιδιά μας, ότι η αποτυχία δεν είναι μόνο κάτι αποδεκτό, αλλά απαραίτητο αν θέλουμε να γίνουμε άτομα εξελίξιμα. Αυτή η στάση απέναντι στην αποτυχία οδηγεί όλους σχεδόν τους μεγάλους καινοτόμους να συνεχίζουν τη δουλειά τους με ένα είδος μονομανίας. Ο Thomas Edison, που σε όλη σχεδόν τη ζωή του πολιόρκησε το άγνωστο είπε «Δείξε μου ένα απολύτως ικανοποιημένο άνθρωπο και θα σου δείξω έναν αποτυχημένο.».

Απαλλάξτε την αποτυχία από τον φόβο και βοηθείστε τα παιδιά να καταλάβουν τη διαφορά μεταξύ της αποτυχημένης προσπάθειας και του αποτυχημένου ατόμου. Για να το πετύχετε αυτό πρέπει να αναθεωρήσετε τη στάση σας απέναντι στην επιτυχία. Το άτομο που θέλει να εξελίσσεται δεν είναι κάποιος που δεν αποτυγχάνει ποτέ. Αντίθετα, είναι ο άνθρωπος που όταν πέφτει, σηκώνεται έχοντας μάθει ποια εμπόδια πρέπει να αποφεύγει στο δρόμο του. Ο άνθρωπος που φοβάται την αποτυχία, θα μένει πεσμένος και θα έχει φροντίσει να μην βγει καθόλου από την «πεπατημένη» αποφεύγοντας την αποτυχία αλλά και την εκπλήρωση.

Τα νεαρά άτομα που φοβούνται την αποτυχία συνήθως υποφέρουν από την έμμονη ιδέα της απόδοσης. Μετρούν την προσωπική τους αξία και επιτυχία με όρους της εξωτερικής αναγνώρισης. Τα παιδιά αρχίζουν από πολύ μικρά να πιστεύουν ότι είναι σημαντικό να κερδίζουν βραβεία για οτιδήποτε κάνουν. Ο βαθμός αποκτάει μεγαλύτερη σημασία από τη γνώση και έτσι οι μαθητές κυνηγούν το βαθμό, αποφεύγοντας να αποτολμήσουν οτιδήποτε θα τους δώσει έναν κατώτερο βαθμό.


Έτσι, διαλέγουν τα εύκολα μαθήματα, αντιγράφουν στα διαγωνίσματα και αποφεύγουν τους απαιτητικούς καθηγητές. Αυτές είναι οι κατευθυντήριες γραμμές των παιδιών που διψούν για αναγνώριση. Από την άλλη μεριά δουλεύουν πολύ σκληρά για να ικανοποιήσουν έναν δύσκολο και απαιτητικό καθηγητή, εξαντλώντας τις δυνάμεις τους, για να κάνουν εργασίες και αναλύσεις που έχουν σκοπό περισσότερο να ευχαριστήσουν τον καθηγητή παρά να διδάξουν τον μαθητή.

Όσο πιο πολύ διδάξουμε την αξία της επίδοσης σε βάρος της εσωτερικής ικανοποίησης , τόσο πιο πολύ δείχνουμε στους νέους πώς να ακολουθήσουν τον εύκολο δρόμο, για να αποφύγουν την ετικέτα του αποτυχημένου. Ωστόσο, αν ρίξουμε μια ματιά στους ανθρώπους που διακρίθηκαν ιδιαίτερα, σε οποιονδήποτε τομέα, βλέπουμε ανθρώπους που απέτυχαν ξανά και ξανά, μαθαίνοντας κάτι παραπάνω κάθε φορά.

Όταν ένας δημοσιογράφος ρώτησε τον Thomas Edison πως ένιωθε που είχε αποτύχει 25.000 φορές στην προσπάθειά του να φτιάξει μια μπαταρία, εκείνος απάντησε «Δεν ξέρω γιατί μιλάτε για αποτυχία. Σήμερα ξέρω 25.000 τρόπους που δεν φτιάχνεται μια μπαταρία. Εσείς τι ξέρετε;».

Διδαχτείτε από τους άτυχους γονείς που είδαν τα παιδιά τους να «σπάνε» κάτω από την πίεση του υπερβολικού ανταγωνισμού, καταφεύγοντας σε ναρκωτικά, σε απόπειρες αυτοκτονίας επειδή δεν έφταναν κάποιο εξωτερικό μέτρο επιτυχίας. Δείτε πόσα παιδιά χαρακτηρίζουν τον εαυτό τους αποτυχημένο, γιατί πιστεύουν ότι η αποτυχία είναι κάτι σαν αρρώστια που όταν την «κολλάς» υποκύπτεις αυτομάτως στα τοξικά της στοιχεία. Αν γινόμαστε «άχρηστοι» επειδή αποτυγχάνουμε, τότε είμαστε όλοι «άχρηστοι». Δεν υπάρχει κανείς που να κερδίζει πάντα, ούτε και οι πιο ταλαντούχοι και πιο εργατικοί.

Έχω μιλήσει με γονείς που πίστευαν σε όλη αυτή την προπαγάνδα περί επιτυχίας και πρώτης θέσης, που πίεζαν τα παιδιά τους σε όλη τη νεανική τους ζωή. Ένας γονιός που η κόρη του πήγαινε Δευτέρα δημοτικού, του είπε κάποια στιγμή «πρέπει να πάρω άριστα παντού αλλιώς δεν θα μπω σε ένα καλό πανεπιστήμιο». Μαθήτρια δευτέρας δημοτικού!!!!

Ένα οχτάχρονο παιδί έχει την ανάγκη να γελάσει, να χαρεί τη ζωή του και τα πράγματα που συναντά, να είναι γερό, ευτυχισμένο, αντί να φοβάται ότι δεν θα μπει στην ανώτερη σχολή της αρεσκείας του. Ο πατέρας αυτός που καυχιόταν για τα παιδιά του που είχαν κερδίσει επιβραβεύσεις στη ζωή τους, υπέφερε από υπέρταση, στομαχικό έλκος, έπινε και ανησυχούσε συνεχώς πως δεν θα του έφταναν τα λεφτά.


Σπάνια είχε συναντήσει την αποτυχία, με την κλασσική έννοια του όρου, όμως δεν αποτελούσε παράδειγμα ανθρώπου με εσωτερική γαλήνη. Εσωτερικά είχε τα χάλια του και δίδασκε στα παιδιά να γίνουν σαν κι αυτόν. Έτρεχε συνεχώς πίσω από την επιτυχία έχοντας ξεχάσει το σημαντικό μέτρο της πραγματικής επιτυχίας. Ο Christopher Morley το διατύπωσε ως εξής «Δεν υπάρχει παρά μόνη και μία επιτυχία – να μπορείς να ζεις τη ζωή σου όπως θέλεις».

Αν διδάσκουμε τα παιδιά μας να κυνηγούν την επίδοση και να αγνοούν την εσωτερική ικανοποίηση, τους μαθαίνουμε να διαλέγουν τον εύκολο δρόμο, να ενδιαφέρονται περισσότερο για τις γνώμες και την επιβράβευση των άλλων και να αποφεύγουν κάθε κίνδυνο αποτυχίας. Διατυπώθηκε συνοπτικά από τον ψυχολόγο και φιλόσοφο William James «Η λατρεία της επιτυχίας είναι η εθνική μας αρρώστια». Η αποτυχία δεν είναι κακό πράγμα. Είναι ο μόνος τρόπος να μάθει κανείς. Να μάθει να αποτυγχάνει, πράγμα που σημαίνει να είναι πρόθυμος να δοκιμάσει οτιδήποτε του υπαγορεύουν τα εσωτερικά του σήματα.

Στα επόμενα άρθρα θα αναφερθώ στο «ρίσκο» και στη «δημιουργική φαντασία». Εμπνευσμένη για ακόμα μία φορά από κείμενα του Γουαίην Ντυέρ.

ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΥ ΑΘΑΝΑΣΙΑ

  • Πτυχίο: Προσχολικής Αγωγής Δραστηριοτήτων Δημιουργίας και Έκφρασης
  • Βεβαίωση σπουδών: Μεθοδολογία Αναλυτικού Προγράμματος Παιδικού Σταθμού και Νηπιαγωγείου
  • Δίπλωμα Πιστοποίησης Επαγγελματικής Κατάρτισης